Help overlevers van seksueel geweld in Oost-Congo

In Oost-Congo wordt seksueel geweld ingezet als oorlogswapen. Vrouwen en meisjes zijn massaal slachtoffer.

Terwijl wij dagelijks onze smartphone gebruiken, betalen mensen in Oost-Congo een hoge prijs voor de grondstoffen die onze moderne technologie mogelijk maken. In deze regio, rijk aan kostbare mineralen, gebruiken gewapende groepen geweld om gemeenschappen te terroriseren en te verdrijven, en zo controle te verwerven over gebieden en mijnen.

Mamas for Africa helpt overlevers van seksueel geweld in Oost-Congo. Jij ook? 

Lees meer

Wat heeft mijn smartphone met Oost-Congo te maken?

Smartphones, laptops, elektrische wagens en andere technologieën hebben heel wat kostbare grondstoffen nodig. Mineralen zoals coltan en kobalt zijn onmisbaar voor onze elektronische apparaten en batterijen. Deze zeldzame minerale grondstoffen worden gewonnen in het oosten van Congo.

In Oost-Congo zijn zo’n 3000 kleinschalige mijnen actief, waar naar schatting een half miljoen mensen werken. Maar gewapende groepen strijden om de controle over mijngebieden en handelsroutes en willen toegang tot de kostbare mineralen. We spreken dus over conflictmineralen of bloedmineralen.

Bovendien gebruiken de gewapende groepen geweld tegen de bevolking om gemeenschappen te terroriseren, te verdrijven en controle over gebieden te verwerven. Vrouwen en meisjes zijn massaal slachtoffer. Seksueel geweld wordt doelbewust ingezet als oorlogswapen.

De cijfers zijn hallucinant. Volgens Oxfam werden in 2025 gedurende een periode van enkele maanden 67.000 verkrachtingen geregistreerd in Oost-Congo. Dat zijn gemiddeld zo’n 450 verkrachtingen per dag. Het werkelijke aantal ligt vermoedelijk nog hoger, omdat veel slachtoffers geen toegang hebben tot hulp of uit angst voor represailles geen aangifte doen.

Overlevers van seksueel geweld kampen met lichamelijke verwondingen en psychologische trauma's. Het stigma rond verkrachting en ongewenste zwangerschap is groot. Families vrezen de reactie van hun omgeving, maar vooral: represailles van de rebellen. Vaak worden ze verstoten door hun partner, familie of gemeenschap en komen ze alleen te staan. Zo zijn ze tweemaal slachtoffer.

Tekengebied 22

Wat doet Mamas for Africa? 

Mamas for Africa is een Belgische organisatie die meisjes en vrouwen in Oost-Congo ondersteunt die seksueel geweld overleefden.

We helpen overlevers van seksueel geweld in Oost-Congo met medische en psychologische zorg en socio-economische emancipatie, zodat ze hun leven stap voor stap opnieuw kunnen opbouwen. We hebben 15 bemande onthaalpunten verspreid over de provincie Zuid-Kivu. Onze Congolese verpleegsters, psychologen en psychosociale assistenten trekken wekelijks van dorp tot dorp om vrouwen te verzorgen en te begeleiden.

Daarnaast werken we samen met lokale gezondheidsstructuren en gespecialiseerde partners, waaronder het Panzi Ziekenhuis van Nobelprijswinnaar dr. Denis Mukwege.

Maar niet alle getroffen vrouwen kunnen er terecht want ze zijn te talrijk. Daarom werken we samen met twee andere partnerziekenhuizen. Hier moeten we wel betalen. Dat doen we dankzij onze donateurs.

IMG_0966

Waar gaat mijn gift heen?

Mamas for Africa blijft ook vandaag actief op het terrein. Wij zijn een van de weinigen organisaties die in Oost-Congo hulp biedt aan overlevers van seksueel geweld. Door de escalatie van het conflict en de opmars van gewapende groepen hebben verschillende organisaties hun activiteiten in de regio stopgezet of teruggeschroefd. De nood aan medische en psychologische zorg voor overlevers van seksueel geweld is dus sterk toegenomen.

Daarom willen we 150.000 euro inzamelen om zo veel mogelijk meisjes en vrouwen in Oost-Congo kansen te geven op een betere toekomst. Met dit bedrag kunnen we duizenden vrouwen en meisjes medische zorg, psychologische begeleiding en ondersteuning naar een zelfstandig bestaan mogelijk maken.

Zo investeren we samen in hun toekomst. Zo laten we vrouwen vooruitgaan.

MDLF

Veelgestelde vragen

Waarom worden meisjes en vrouwen in Oost-Congo zo hard getroffen?

Gewapende groepen verkrachten meisjes en vrouwen om strategisch en bewust de gemeenschap te controleren. Ook in de huishoudens in Congo speelt de vrouw een centrale rol. Door deze vrouwen te viseren creëren de gewapende groepen angst en verdeeldheid. Het stigma rond verkrachting en ongewenste zwangerschap is groot. Families vrezen de reactie van hun omgeving, maar vooral: represailles van de rebellen. Na seksueel geweld worden vrouwen ook vaak verstoten door hun dorp en familie. En zo stort de structuur van het dorp in.

Wat zijn conflictmineralen?

In Congo zijn de conflictmineralen onder andere coltan, kobalt en wolfraam. Deze mineralen worden gewonnen uit gebieden waar gewapende groepen aan de macht zijn. Zij contoleren de mijnen en de handelsroutes. Met de inkomsten financieren de gewapende groepen bovendien hun activiteiten en wapens.

Welke mineralen zitten in een smartphone?

  • Kobalt: nodig voor de oplaadbare batterij
  • Coltan (tantaal): wordt verwerkt in microchips en condensatoren
  • Tin: dient als soldeermiddel om onderdelen op de printplaat vast te maken.
  • Wolfraam (tungsten): zorgt voor de trilfunctie van een toestel
  • Goud: wordt gebruikt voor de bedrading en contacten vanwege de goede geleiding

Heb ik elk jaar een nieuwe smartphone nodig?

Nee. Elke nieuwe smartphone heeft nieuwe materialen nodig. Je kan bijvoorbeeld een tweedehands smartphone kopen of een refurbished smartphone. Zo kunnen de zeldzame grondstoffen hergebruikt worden.

Wat kan ik doen met mijn oude smartphone?

Uit cijfers van 2024 blijkt dat 63% van de Belgen thuis een oude smartphone heeft liggen, 12 % recycleert een gebruikte smartphone en 1 % gooit een oude smartphone in de vuilbak. Vooral dat laatste is schadelijk, want dan wordt het toestel verbrand en komen de giftige stoffen in onze bodem en lucht terecht. Een oude smartphone breng je dus best binnen in het recyclagepark of in een inzamelpunt.

Zitten de conflictmineralen enkel in mijn smartphone of nog in andere moderne technologie?

De mineralen uit Congo, zoals kobalt, coltan, tin, wolfraam en goud, zitten helaas verweven in quasi de hele moderne wereldeconomie.
  • Kobalt: elektrische voertuigen, zonnepaneel-systemen, batterijopslag voor windparken, oplaadbatterijen, draadloos gereedschap, vliegtuigindustrie, ...
  • Coltan (tantaal): laptops, tablets, spelcomputers, auto-elektronica, ...
  • Tin: elektronische printplaten (voor koelkasten, wasmachines, televisies)
  • Wolfraam: boorgereedschap, raketonderdelen, militaire voertuigen, verlichting, ...
  • Goud: juwelen, sieraden, goudbaren, ...

Wat met ‘100% gerecycleerd kobalt’ van populaire merken?

Hoewel veel merken beweren dat ze gerecycleerde kobalt gebruiken, klopt dit niet helemaal. Als een merk spreekt over "100% gerecycleerd", gaat het uitsluitend om het kobalt in de batterij, niet om de rest van de metalen in het toestel. Bovendien blijft het door de complexe, wereldwijde toeleveringsketens een administratieve uitdaging om dit te bewijzen.