Omdat vrouwen de sleutel voor de toekomst van Afrika zijn!

Het voorbije jaar werd in Oost-Congo de rebellenbeweging M23 dan wel verdreven door het regeringsleger, de oorlog in de regio is daarmee nog niet ten einde. Laat staan dat het leed voor de Congolese vrouwen hiermee is afgenomen. Naast een dagelijkse strijd tegen armoede, honger en ongelijkheid, hebben vrouwen nog altijd te lijden onder het aanhoudende geweld door misbruik en verkrachtingen. Mamas for Africa gelooft dat vrouwen de sleutel voor de toekomst van Afrika zijn. Daarom helpt Mamas for Africa deze Afrikaanse vrouwen in hun strijd tegen geweld en uitbuiting. Verplaatsen we ons even naar de Congolese brousse anno 2013. Een terugblik.

Foto Nicole Nuyts: Vrouwen verzamelen samen in een plaatselijk Centre d'Ecoute

Schrik voor de mannen in uniform

Mwenga, het centrum van het gelijknamige territorium in de provincie Zuid-Kivu. Het is gelegen op zo’n 135 km ten Westen van Bukavu. Een bergachtige en bosrijke streek die gekenmerkt wordt door land- en mijnbouw. De oorlog en de onveiligheid noopt vrouwen uit de omgeving er toe hun dorpen te verlaten. Daardoor zijn ze genoodzaakt tot zware arbeid in de mijnen. Als ware lastdieren transporteren sommigen van hen de gekapte stenen tot op de plaats waar ze verwerkt worden. Deze vrouwen worden hilux genoemd, een referentie naar de gelijknamige Toyota jeep. Anderen vergruizen de stenen. Deze twangaises – van het woord kutwanga dat vergruizers betekent in het Kiswahili – stampen en malen de stenen fijn. Op zoek naar goud, coltan en kassiteriet. Altijd onder het niets ontziende oog van een mannelijke bewaker. Vrouwen zijn hier immers nog altijd het voorwerp van de man.

Met het minimum dat ze hier verdienen, houden zij hun gezin in leven. Zwakkere of oudere vrouwen kunnen dit werk niet aan. Zij blijven noodgedwongen werken op het veld. Net zoals de vele vrouwen die in de dorpen achterblijven. Geen zorgeloze taak. Allemaal hebben ze schrik om naar hun akker te gaan. Want elke dag opnieuw riskeren zij het slachtoffer te worden van de mannen in uniform. Verkrachting en geweldpleging tegen vrouwen zijn hier in de brousse dagelijkse realiteit, en daardoor ook de uitsluiting door hun gemeenschap als het geweten is dat een vrouw verkracht werd.

In deze streek zijn medewerkers van Mamas for Africa dan ook actief. In de eerste plaats voor de opvang van verkrachte vrouwen en meisjes. Deze vrouwen en meisjes krijgen onderdak en toegang tot medische zorg. Vrouwen en meisjes met verwondingen die niet lokaal verzorgd kunnen worden, worden overgebracht naar het Maison de la Femme van Mamas for Africa in de stad voor verdere behandeling.

Verschillende kleine hulppostjes in de dorpen verzekeren deze eerste opvang. Het centrale Centre d’Ecoute – of plaatselijk toevluchtsoord – van waaruit de regio Mwenga wordt aangestuurd, is gelegen in Kamituga. Enkel bereikbaar met een goede 4x4 wagen langs een moeilijke route. Het is geen uitzondering dat er meer dan zes uren nodig zijn om de 45 km af te leggen die Mwenga van Kamituga scheiden!

Leren zeep maken in de brousse

Maar de hulp van Mamas for Africa gaat verder dan enkel de opvang van deze verkrachte vrouwen en meisjes. In Kamituga, net zoals op zovele andere moeilijk bereikbare plaatsen, worden etenswaren en andere levensbenodigdheden aangevoerd vanuit Bukavu. Met als gevolg hoge prijzen en dus voor de meesten hier niet toegankelijk. Daarom is Mamas for Africa het afgelopen jaar in samenwerking met haar lokale medewerkers gestart met het opzetten van een zeepatelier, een zeepziederij. Bedoeling is om vrouwen de kans te geven iets te leren zodat zij op een waardige manier de kost kunnen verdienen. Zo kunnen zij voorzien in hun dagelijkse levensonderhoud en dat van hun gezin.

Zeep is een voorbeeld van zo een schaars en duur product. In de zeepziederij leren vrouwen en meisjes zelf zeep maken. Nadien kunnen zij die dan verkopen op de lokale markt. Het begin van een handeltje. Omdat de vrouwen hun krachten willen bundelen, is er een coöperatieve opgericht. Tegelijkertijd leren zij hoe zo een zeepziederij beheerd dient te worden. Daarnaast is er ook een Mutualiteit voor Solidariteit opgestart. Leden betalen een bijdrage voor een solidariteits- en spaarkas. Een stap vooruit in een gebied zonder banken en ziekenfonds.

Een grote behoefte aan kennis

De zeepziederij van Kamituga is slechts één van de verschillende AGR’sactivités génératrices de revenus –  die Mamas for Africa het voorbije jaar opstartte. Andere voorbeelden van AGR’s zijn het leren houden van geiten of varkens, leren brood bakken, het telen van bananen… Allemaal initiatieven die er op gericht zijn om een petit commerce  – een zaak –  op te zetten. En die een directe impact hebben op de verbetering van de levenskwaliteit van de betrokken vrouwen.

Vrouwen en meisjes ondersteunen. Hen vormen en begeleiden. Zelfredzaam maken. Het zijn maar enkele van de opdrachten die Mamas for Africa zich stelt. Scholing en opleiding zijn andere taken van Mamas for Africa. In een land waar vrouwen en meisjes veel minder tot geen kansen krijgen om naar school te gaan, is de behoefte aan kennis en ervaring groot. Verandering vraagt immers ook opleiding en onderricht van vrouwen en meisjes. Alleen als zij hun rechten kennen en kunnen opkomen voor zich zelf en hun gezin, kan een ommekeer mogelijk worden.

Een voorbeeld van zo een opleiding die Mamas for Africa inricht, is het leren lezen en schrijven. De lessen vinden plaats in het Maison de la Femme of in andere plaatselijke centra. In drie verschillende niveaus. Andere opleidingen zijn informatica en snit en naad. Daarnaast zijn er specifieke vormingen voor de verantwoordelijken van de Centres d’Ecoute in de dorpen. Zij leren hoe ze de vrouwen het best opvangen, aan welke criteria vrouwen moeten voldoen om te worden doorverwezen naar het Hospitaal van Panzi voor een heelkundige ingreep, hoe de plaatselijke werking te beheren…

Enkele cijfers

De prioriteit van Mamas for Africa blijft echter nog altijd de opvang van verkrachte vrouwen. Mwenga is slechts één van de verschillende territoria waarin Mamas for Africa actief is. De werking gebeurt altijd op dezelfde manier.

Hilde Mattelaer, voorzitster van Mamas for Africa: “Mamas for Africa wil het onrecht in de ogen kijken en er daadwerkelijk iets aan doen. Leven in Oost-Congo staat voor talrijke vrouwen en meisjes gelijk met de hel. Angst voor brutale verkrachting op het veld, op weg naar school, en vervolgens het risico voor verstoting door man en clan.  Milities, drugsbendes en soms eigen mannelijke familieleden maken er zich iedere dag weer schuldig aan en beschouwen dit als het oorlogswapen en het symbool van machtsvertoon bij uitstek.”

Bijna 2500 verkrachte vrouwen en meisjes werden in 2013 door Mamas for Africa opgevangen. 850 van hen vonden hun toevlucht in de Maisons de la Femme van Mamas for Africa in Bukavu of Uvira. Dat zijn vlucht- en opvanghuizen voor verkrachte vrouwen en meisjes. Hier krijgen zij psychologische ondersteuning en worden ze begeleid naar het ziekenhuis voor een heelkundige ingreep. 1650 verkrachte vrouwen en meisjes doken onder in onze plaatselijke Centres d’Ecoute verspreid in de regio. Zij kregen directe hulp in eigen streek. Met de steun van onze plaatselijke medewerkers vonden zij de nodige medische zorgen in een plaatselijk Centre de Santé of gezondheidscentrum.

Bijna 250 vrouwen en meisjes zijn ingeschakeld in één van de lokale AGR’s.

350 vrouwen volgen een cursus die wordt ingericht door Mamas for Africa.

Mamas for Africa heeft haar wortels in België. Maar onze organisatie wordt geleid door vrouwen van hier en ginder“, gaat Hilde Mattelaer verder. “Dat vind ik belangrijk. Wij gaan hen niet vertellen wat zij moeten doen. Het oprichten van een AGR of het opzetten van een vorming gebeurt altijd in samenspraak met de vrouwen.”

Ook dit was 2013

150 vrouwen werden geopereerd van hun kropgezwel. Met het project Upendo neemt Mamas for Africa het lot van vrouwen met een kropgezwel ter harte.

Afia Shuleni is een project rond schoolgeneeskunde in de regio Bukavu. Samen met lokale artsen en verpleegkundigen voert Mamas for Africa schoolonderzoeken. Tijdens het schooljaar 2012-2013 worden 5815 leerlingen onderzocht.

60 vrouwen die gevangen zitten in Le Prison Central van Bukavu – de hoofdgevangenis – worden door onze medewerkers van het project Oubliées du Monde medisch, materieel en moreel bijgestaan. Ze krijgen de kans om te leren lezen en schrijven, te leren naaien of haken zodat zij later op eigen benen kunnen staan.

In Kinshasa is prostitutie voor vele meisjes een manier om te kunnen overleven. Het gevolg is dat ze zeer jong zwanger worden. 25 kind-moeders volgden via het project MYS een opleiding: naaiateliers, kook- en tuinbouwlessen.

Met het project Bana na BisoOnze Kinderen – in Kinshasa worden de kindjes van kind-moeders opgevangen in de crèche van Mamas for Africa. Zo kunnen hun moeders instaan voor een inkomen.

In Kigali steunt Mamas for Africa het project Aprohade dat draait rond een naaiatelier. Hier leren gehandicapte vrouwen en meisjes borduren en stikken: handdoeken, lakens, tafeldoekjes… Elke aankoop van hun werk is een rechtstreekse ondersteuning aan de betrokken vrouwen.

Van harte bedankt!

Mamas for Africa wil het verschil maken voor de meest kwetsbare vrouwen in Oost-Congo. Zolang het geweld in de regio duurt, blijft Mamas for Africa deze vrouwen helpen en steunen. Maar daarvoor kunnen we niet zonder uw steun. De werking van Mamas for Africa is immers volledig gebaseerd op eigen giften. Aan al onze trouwe donateurs, aan onze vrijwilligers en  onze medewerkers hier en in het Zuiden, aan iedereen die onze werking het afgelopen steunde of met wie we samen werkten, zeggen we dan ook graag: “Aksanti Sana!” of in het Nederlands “Dank u wel!”.