Ja, dit gebeurt ook…

Op een zekere vrijdagnamiddag  krijgen we een oproep van Madame Noëlla. Zij is Administratrice du Territoire d’Uvira Assistente Chargée de Finances. Enkele jaren geleden werkte zij in een antenne van Mamas For Africa in de regio Kalehe. Daar hielp ze verkrachte vrouwen en dat gebeuren blijft haar hart nog altijd beroeren.

Noëlla roept ons in haar bureau en vraagt of we twee vrouwen die bij haar zijn komen aankloppen, kunnen helpen. De twee vrouwen zijn afkomstig van het Territoire Walungu, zo een 300 km van Uvira. Ze vertellen het volgende verhaal.

In 2010 werden hun dorpen overvallen door Rwandese rebellen. Huizen werden geplunderd, mannen vermoord, en vrouwen werden ontvoerd en verplicht om samen met de rebellen dieper het oerwoud in te trekken. Vier jaar lang houden de rebellen de twee vrouwen onder dwang. Ze moeten werken als hulp en seksslaven.

De rebellen trekken steeds verder naar het zuiden, tot op 600 km van het dorp vanwaar de vrouwen ontvoerd werden. In die vier jaren tijdens hun gevangenschap brengen ze allebei een kind ter wereld. 

Eind 2014 besluiten de vrouwen te vluchten. En ze slagen in hun opzet. Wij van onze kant vinden het maar raar dat maar één van de twee vrouwen haar kind bij zich heeft. De andere vrouw zegt dat ze haar kind heeft achtergelaten terwijl zij vluchtte. (?)

Na enkele maanden komen de twee vrouwen terecht in Uvira. Ze melden zich aan bij UNHCR, de organisatie van de Verenigde Naties die vluchtelingen tracht te helpen. UNHCR contacteert in de eerste plaats de lokale autoriteiten en komen zo bij Noëlla terecht.

Noëlla die erg geëmotioneerd is door het verhaal, begrijpt dat deze vrouwen vele keren brutaal werden verkracht en dringend medische hulp nodig hebben. Ze neemt daarom contact op met Mamas For Africa. Zij kent het werk van Mamas for Africa immers goed en weet dat Mamas for Africa slachtoffers van seksueel geweld naar het Panzi Hospitaal in Bukavu overbrengt. Met het geld dat bestemd was om haar kinderen eten te geven, koopt Noëlla voor beide vrouwen een nieuwe pagne, een Congolese stof die gebruikt wordt als kleed.

Wij nemen de vrouwen mee naar het Maison de la Femme. Daar krijgen ze te eten en een proper opgemaakt bed. Het treft ook dat er juist de volgende dag een groep zieke vrouwen vertrekt naar het Panzi Hospitaal in Bukavu. Maar het verhaal krijgt een wending.

Op het moment dat Noëlla me opriep, woonde ik een vorming bij van enkele organisaties. Ik vertel hen het verschrikkelijke verhaal dat de twee vrouwen hebben meegemaakt. De coördinatrice van de organisatie van Kamanyola, 95km ten noorden van Uvira, luistert met veel aandacht. Ik zie dat ze erg geënerveerd raakt en dan begint ook zij te vertellen. Enkele maanden geleden verbleven er twee vrouwen bij hen die net hetzelfde verhaal vertelden als onze twee vrouwen. Dezelfde namen van dorpen van herkomst, dezelfde namen van dorpen waar zij met de rebellen aankwamen, dezelfde dit en hetzelfde dat.

Tijdens hun verblijf heeft de organisatie van Kamanyola het verhaal van beide vrouwen nagetrokken. Zij contacteerden lokale autoriteiten van de provincie, van het district en van hun geboortedorp om de vrouwen zo te identificeren. De organisatie kreeg te horen dat de twee vrouwen zeer gekend zijn en dat zij nooit werden ontvoerd door Rwandese rebellen. Zij en ook andere groepen van vrouwen blijken dit verhaal te gebruiken om medelijden te wekken. Ze proberen op die manier materiaal en kleding te vergaren dat mensen die hun verhaal geloven, hen schenken. De vrouwen worden beschreven als doortrapte dieven!

Met dit getuigenis keer ik terug naar het Maison de la Femme en waarschuw ik de Coördinator om voorzichtig te zijn met deze vrouwen. Het is best om ze te scheiden van de andere vrouwen om zo te verhinderen dat ze het weinige dat onze zieke vrouwen hebben, niet kunnen stelen. Hun bagage wordt gecontroleerd door één van onze vrouwelijke medewerksters onder de mom dat bij vertrek naar het Hospitaal wordt nagekeken dat er niets van het Maison de la Femme verdwijnt. Dit doen we trouwens elke keer als er een groep vrouwen passeert. In de bagage vinden we vele nieuwe pagnes, nieuwe kookpotten, nieuwe handdoeken, nieuwe bekers... Als we de vrouwen uitvragen, begint één van hen een waar theater op te voeren. Jammeren en wenen zonder tranen!

We besluiten naar het politiebureau te gaan om de twee vrouwen waarvan het duidelijk is dat ze valse praktijken uitvoeren, aan te klagen. De politie vraagt ons om de vrouwen de volgende twee dagen eten te geven omdat het vrijdag is en ze pas maandag kunnen worden oproepen. (?) Maar de vrouwen worden al snel vanuit het Maison de la Femme overgebracht naar een man van de gemeente die blijft geloven in hun verhaal.

Ondertussen brengen we Noëlla op de hoogte. Noëlla nodigt ons zaterdagmorgen uit en laat de twee vrouwen bij haar komen. Hier voeren ze hun tweede bedrijf van het theaterstuk op waarop Noëlla de DGM, Direction Général de Migration, oproept die een verslag opmaakt van het hele gebeuren. DGM Uvira neemt contact op met DGM Bukavu die erg goed op de hoogte blijkt te zijn van deze valse praktijken. De vrouwen worden richting Bukavu gestuurd waar ze worden overgeleverd aan DGM Bukavu. Wat er verder gebeurt, daar krijgen we geen verslag van.

Wat ons kwaad maakt in dit hele gebeuren is dat er vrouwen naar buiten komen met verhalen die echt wel de realiteit kunnen zijn, maar die gebruikt worden om zichzelf te verrijken. De verhalen van andere vrouwen worden hierdoor meer in vraag gesteld en wekt de indruk deze vrouwen niet te geloven.

Mijn eerdere ervaring met het werken met kindsoldaten bevestigt gelijkaardige praktijken. Wanneer men projecten op poten zet voor de meest behoevende personen, zijn er altijd mensen die dat proberen uit te buiten. Zij misbruiken de waar gebeurde verhalen van vrouwen, kinderen en mannen die ze echt beleefden.

Zulke ervaringen vergeet je snel. Je gaat door met de werkelijke verhalen. Maar het is altijd goed om bij enige twijfel dieper in te gaan op de verhalen. Het vraagt echter veel tijd en die is niet altijd beschikbaar. Zo zullen er altijd valsspelers door de gazen van het net kruipen.


Nicole Nuyts – Mamas For Africa Uvira

 

comments powered by Disqus